ශ්‍රීමත් අනගාරික ධර්මපාල තුමා

1864 සැප්තැම්බර් 17 දොන් ඩේවිඩ් හේවාවිතාරණ ලෙස ඉපිද පසුව ධර්මපාල නමින් අනගාරික දිවියක් ගතකර සිරි දේවමිත්ත ධර්මපාල නමින් පැවිදිවූ බෞද්ධ ධර්ම ප්‍රචාරකයෙක් හා ශ්‍රී ලංකා නිදහස් සටනේ පුරෝගාමියෙකු ලෙස කටයුතු කල උත්තම චරිතයක් වෙන ධර්මපාල තුමන්. ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරි බලපෑම්වලට එරෙහි බෞද්ධ ප්‍රතිරෝධයක් නිර්මාණය කිරීමට කැපී පෙනෙන කාර්ය භාරයක් ඉටු කළේ ය. ඉන්දියාවේ බුදු දහම ශතවර්ෂ ගණනාවක පටන් බිඳ වැටි තිබු සමයක එය පුනර්ජීවනය කිරීමට එතුමා පුරෝගාමි විය. බුද්ධ ධර්මය ආසියා, උතුරු ඇමරිකා හා යුරෝපා මහද්වීප තුනේ ම දේශනා කිරීමට මුල්වු පළමු බෞද්ධයාද එතුමා වේ. එතුමා අවුරුදු 30 පමණ වනවිට ඔහු බුදු දහම ලොව පුරා ගෙනයාමේ ප්‍රධාන චරිතයක් බවට පත්ව සිටියේය. එසේම ඔහු ලංකාව තුල ඉස්පිරිතාලද ඉන්දියාව තුල පාසල් හා විහාර ද ඉදිකිරිමට අවධානය යොමු කර සිටියේය. ජීවිතයේ අවසාන භාගයේ දී, සිරි දේවමිත්ත ධම්මපාල යන පැවිදි නාමයෙන් බෞද්ධ භික්‍ෂූ ශාසනයට ඇතුළු විය. එතුමාගේ පියා එච්. දොන් කරෝලිස් හේවාවිතාරණ ය. ඔහු මාතර, හිත්තැටිය ගමේ සිට කොළඹට සංක්‍රමණය වූ මුදලි කෙනෙකි. මව, අන්දිරිස් පෙරේරා ධර්මගුණවර්ධන ගේ දියණිය වූ,මල්ලිකා ධර්මගුණවර්ධන විය. එ‍මෙන්ම එතුමා 1872 - 74 දක්වා බැප්ටිස්ට් සිංහල පාසලේත්, 1874 - 76 දක්වා ශාන්ත බෙනඩික් විද්‍යාලයේත්, 1876 - 78 දක්වා කෝට්ටේ ක්‍රිස්තියානි විද්‍යාලයේත්, 1878 - 83 දක්වා ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයේත් අධ්‍යාපනය ලැබු අතර පාසල් අධ්‍යාපනය නිම වීමෙන් පසුව, අධ්‍යාපන කාර්යාංශයේ ලිපිකරුවෙක් ලෙස රජයේ සේවයට බැඳුණේ ය.. වයස අවුරුදු 16 දී, ඩේවිඩ් හේවාවිතාරණට කර්නල් හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට් හා බ්ලැවට්ස්කි මැතිණිය හඳුනා ගැනීමට ඉඩ සැලසුණි. වයස අවුරුදු 19 දී විශේෂ සාමාජිකත්වයකින් පරම විඥානාර්ථ සමාගමට බඳවා ගන්නා ලදි. 1886 දී හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට් හා සී. ඩබ්. ලෙඩ්බීටර් බෞද්ධ අධ්‍යාපන අරමුදලට ආධාර එකතු කරනු පිණිස ලංකාවට පැමිණියහ. ඔවුනගේ භාෂා පරිවර්තක ලෙස කටයුතු කිරීමට ඩේවිඩ් හේවාවිතාරණ රජයේ රැකියාවෙන් ඉවත් විය. ඕල්කට්තුමා සමග රට පුරා කළ සංචාරය ඔහු ගේ ඇස් අරවන්නක් විය. සිංහල ජාතියට හා බුදු දහමට සිදුව ඇති පරිහාණිය එහි දී එතුමා සියැසින් දුටුවේ ය.සිදුව ඇති පරිහාණියට ප්‍රතිකර්ම යෙදීම උදෙසා, තමන් ස්වකීය දිවිය ම බුදු දහමේ උන්නතිය උදෙසා කැප කිරීමට අධිෂ්ඨාන කර ගත් බවත්, තමාට ගිහි ගෙයින් ඵලක් නැති බවත්, අනගාරිකව විසීමට අවසර දෙන ලෙසත් ඉල්ලමින් 1886 ජනවාරි 12 වන දින තම පියාට ලිපියක් යවන ලදි. හික්කඩුවේ සුමංගල හිමි ගේ කරුණු පහදා දීමකින් අනතුරුව, පියා, ඩේවිඩ් හේවාවිතාරණට අනගාරික වීමට අවසර ලබා දුන්නේ ය. දොන් ඩේවිඩ් යන විදේශික නාමය අත හැර දමා, ධර්මපාල හේවාවිතාරණ යන සිංහල නම භාවිතා කරන්නට පටන් ගත්තේ ය. එතුමා ගත කළ බ්‍රහ්මචාරී දිවිය නිසා අනගාරික යන පෙර ඈඳිය ඔහු ගේ නමට එක් විය. බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව නිදහස් රටක් කිරීමට කර්මාන්ත උන්නතියක් ඇති කළ එතුමා බ්‍රිතාන්‍ය පාලකයෝ 1914 දී, කල්කටාවේ දී, ධර්මපාලතුමාව නිවාස අඩස්සියට පත් කළහ. එතුමා ඉන් නිදහස ලැබුවේ 1921 දී ය. එමෙන්ම එතුමා ගව මස් කෑමට එරෙහිව නැගීසිටි අතර ගම් නියම් ගම් පුරා මිනිසුන් දැනුවත් කරමින් ගියේය.හෙයියන්තුඩුවේ සිරි දේවමිත්ත හිමියන්, ධර්මපාලතුමාට තරුණ කල දුන් අවවාදයක් අනුව, 1931 ජූලි 13 වන දින, බෝරුග්ගමුවේ රේවත මහ තෙරුන් වහන්සේ ආචාර්යත්වයෙහි තබා ගෙන, සිරි දේවමිත්ත ධම්මපාල යන පැවිදි නමින්, පැවිදි දිවියට ඇතුළු විය. සිරි දේවමිත්ත යන්න තම පැවිදි නමට ඇතුළු කර ගනු ලැබුවේ,හෙයියන්තුඩුවේ හිමියන්ට කෘත ගුණ සැලකීමට ය. කෝදාගොඩ උපසේන නා හිමිට ගෞරවය පළ කිරීමට, උන්වහන්සේ ගේ පරණ සිවුරක් තම පරිහරණයට ගෙන්වා ගන්නා ලදි. 1933 අප්‍රේල් 29 දී ධම්මපාල හිමියෝ අප‍ගෙන් සමුගත් අතර එතුමා වැනි ශාසනයට සේවය කළ උතුම් මිනිසුන් අප රට නැවත ඉපදේවා !!!.

“තමන්ගෙ යහපත ගැනත් බලන්න”

පින්වතුනේ, පින්වත් දරුවනේ, සමහර අයට කරදරයක් වුණොත් තමන්ගේ වැඩකටයුතු අත්හරිනවා. සංවිධානය කරපු දේවල් අත්හරිනවා. අර කරදරයේ කොටස්කාරයෝ වෙලා කතාබස් කරමින් කල් ගෙවනවා. මරණයක් වුණොත් රැකීරක්ෂාවල් අත්හැරලා නිවාඩු දානවා. මළගෙදර ගිහින් නන්දොඩවමින් ඉන්නවා. සූදු කෙළිනවා. කැරම් ගහනවා. මේ විදිහට කාලය විනාශ කරනවා. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලෙත් එහෙම දෙයක් වුණා. ඒ මෙහෙමයි. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ ගිහි ජීවිතය අත්හැරියේ වයස විසි නවයේදී. තිස් පස් වෙනි වියේදී සම්බුදු බවට පත්වුණා. අසූවැනි වියේදී පිරිනිවන් පාන්න තීරණය කළා. එතකොට සම්බුද්ධත්වයෙන් පසු හතළිස් පස් වසරක් වැනි සුළු කාලයක් තමයි වැඩසිටියේ. ඉතින් උන්වහන්සේ කුසිනාරා නුවරට වඩින ගමනේදී සංඝයා අමතා මෙහෙම වදාළා. “පින්වත් මහණෙනි, මෙයින් මාස හතරකින් මම පිරිනිවන් පානවා” කියලා. මෙය අසා හත්සියයක් පමණ පෘථග්ජන භික්ෂූන් වහන්සේලා මහා දුකට පත්වුණා. සංවේගයට පත්වුණා. ‘අනේ අපට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් වෙන්වී මෙය කරගන්නේ කොහොමද?’ කියා කතා කර කර හිටියා. ‘අපට මක් වේවිද?’ කියලා සංවේග වෙවී හිටියා. ඔය අතරේ අත්තදත්ථ නම් භික්ෂුවක් හිටියා. උන්වහන්සේ මෙහෙම කල්පනා කළා. “අනේ ලෝකයෙහි එකම ඇස සුළු කලෙකින් නිවී යන්නේය. ඒ මාගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ සිව් මසකින් පිරිනිවන් පානා සේක. අහෝ! එකල්හී අපට ඇති පිළිසරණ ධර්මයම නොවේද? එසේ නම් මම ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සතුටට පත්වන අයුරින් කටයුතු කළ යුතුයි. උන්වහන්සේ පිරිනිවන් පාන්නට පෙර මා නිකෙලෙස් විය යුතුයි” කියලා අර භික්ෂූන් සමඟ කතාව නැවැත්තුවා. හැම තිස්සෙම සතර සතිපට්ඨානයෙන් වාසය කරන්න පටන් ගත්තා. පිරිසෙන් වෙන් වෙලා වාසය කළා. එතකොට අනිත් භික්ෂූන් වහන්සේලා මේ භික්ෂුවට මෙහෙම කිව්වා. “හනේ… හනේ… තමුන්නාන්සෙට කිසි වගක් නැති හැටි! මෙච්චර බරපතල විපතක් වෙන්න යන්නේ… අපි සමඟ මේ කරුණ ගැන ශෝක වෙන්න එන්නෙ නැත්තෙ ඇයි? මෙච්චර ඉක්මනට භාග්‍යවතුන් වහන්සේව අමතක වුණාද? හොඳයිකො. අපි මෙය සැළකරන්නම්.” ඉතින් ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණය සැළකළා. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ භික්ෂුව කැඳෙව්වා. “පින්වත් භික්ෂුව, මේ සඟ පිරිස කියන්නේ ඔබ අමුතු වෙලා කියලා. කතා බහ නැහැලු. පිරිස සමඟ ඉන්නෙ නැහැලු. ඇයි ඒ ?” “ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, තව සිව්මසකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පානා සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජීවමානව වැඩසිටිද්දීම අරහත්වයට පත්වීමටයි මං වෑයම් කරන්නේ.” “සාදු! සාදු! පින්වත් භික්ෂුව. යමෙක් මා කෙරෙහි ආදර ගෞරවයක් ඇත්නම්, ඔහු කටයුතු කළ යුත්තේ මේ අත්තදත්ථ කටයුතු කරන ආකාරයටයි. මල්, සුවඳදුම් ආදියෙන් පූජාවල් පැවැත්තුවාට එය හැබෑ පූජාවක් නොවෙයි. මා පවසන ලද ධර්මය අවබෝධ කිරීමට මහන්සි ගන්නවා නම්, ඒ අනුව හැසිරෙනවා නම් එය තමයි හැබෑම පූජාව. එනිසා අනිත් භික්ෂූන් ද කළ යුත්තේ අත්තදත්ථයන් කටයුතු කරන ආකාරයටයි” මෙය වදාළ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉතා මිහිරි අයුරින් මෙම ගාථාරත්නය වදාළා. අත්තදත්ථං පරත්ථේන – බහුනා’පි න හාපයේ අත්තදත්ථමභිඤ්ඤාය – සදත්ථපසුතෝ සියා අනුන්ගෙ යහපත උදෙසා – බොහො දේ කෙරුමට ඇතත් තමන්ගෙ යහපත කිසිවිට – අතපසු නොකර ගන්නේ තමාගෙ යහපත සළසා – අනුන්ගෙ යහපත කිරීම නුවණැත්තන්ගේ වැඩක් ය