මජ්ඣිමනිකායේ පියජාතික සූත්‍රය

බුදුරදුන් ජේතවනාරාමයේ වැඩ සිටියි. එක් ගෘහපතියෙකුගේ එකම පුතු මිය යයි. ගෘහපතියා බුදුරදුන් හමුවට යයි. බුදුරදුන්- ගෘහපතිය, ඔබේ සිතත්, ඉදුරන්ගේ වෙනස් බවත් පෙනෙයි. ඒ කුමක් නිසාද? ගෘහපති- ස්වාමීනි, මගේ එකම පුතු මිය ගියා. මම සොහොනට ගොස් ඒ දුකෙන් හඩමි. වැලපෙමි. එනිසා ඉදුරන් විපරීත වී ඇත. බුදුරදුන්- ගෘහපතිය, එසේය. ප්‍රිය වූ දෙයින්ම සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාස, හටගන්නේය. ගෘහපති අසතුටෙන් නැගිට යයි.. බුදුරදුන්ගේ ප්‍රකාශයට අකැමැත්තෙන් අමනාපයෙන් ගෘහපතියා දූකෙළින පිරිසක් සිටින තැනට පැමිණෙයි. ධූර්තයන්ට බුදුරදුන්ගේ වචනය කියා තමන් එයට එකග නොවන බවත් ඔබ එකග වන්නේදැයි විමසයි. ධූර්තයෝද බුදුරදුන් කී කතාව වැරදියි. ඔබතුමා නිවැරැදියි කීහ. ධූර්තයන්ගේ වචනයෙන් සතුටු ගෘහපති තමන්ගේ මතය හරි බවත් බුදුරදුන් වැරදි බවත් කිය කියා යයි. රජමැදුර දක්වා මේ කතාව පැතිරුණි කොසොල් රජු- මල්ලිකාවෙනි, ප්‍රිය වූවන් නිසාම සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාස හටගන්නා බව බුදුරදුන් කියා තිබේ. ඔබ කුමක්ද සිතන්නෙ, මල්ලිකා දේවිය- බුදුරදුන් කීවා නම් එය නිවැරැදිය. එයම පිළිගත යුතුය. කොසොල් රජු- (කිපී) චර, පරෙ මල්ලිකෙ විනස්ස. යව, අනුන්ට ගැති මල්ලිකාව වැනසෙව යැයි කියා තරහින් කියා යයි. මල්ලිකා දේවිය- (රජුගෙන් වෙනතකට ගොස් පුරෝහිත බුදුරදුන් වෙත යවයි) නාලිජංග බමුණ, ඔබ බුදුරදුන් වෙත ගොස් ප්‍රියයන් නිසා දුක සෝකය හටගන්නා බව කීවාදැයි විමසා එන්න නාලිජංග බමුණා- බුදුරදුන් වෙත ගොස් විමසයි. බුදුරදුන් එසේ කී බව බමුණාට කියා ඊට උදාහරණ ද පෙන්වයි. බුදුරදුන්- නාලිංජංග නම් පුරෝහිත බුමණාට කී උදාහරණ 1. සැවැත්නුවර එක් ස්ත්‍රියකගේ මව මිය යයි. පියා ද සොයුරාද සොයුරියද පුතාද දුවද සැමියා ද විටින් විට මිය යයි. මේ සෑම විටකම ඇය උමතුව වික්ෂිප්තව මග දිගේ ඔවුන් ගැන කිය කියා ඔවුන් සොයා යයි. 2. සැවැත්නුවර එක් පුරුෂයෙකුගේ මව මිය යයි. පියා ද සොයුරාද සොයුරියද පුතාද දුවද බිරිද ද විටින් විට මිය යයි. මේ සෑම විටකම ඔහු ද උමතුව වික්ෂිප්තව මග දිගේ ඔවුන් ගැන කිය කියා ඔවුන් සොයා යයි. 3. එක් ස්ත්‍රියක් සැමියාගෙන් වෙන් කොට වෙනත් අයෙකුට විවාහ කිරීමට ඤාතීන් උත්සාහ කරයි. ඇය ඒ බව සැමියාට කියා මෙලොවදී එකට සිටීමට නොදේ නම් පරලොව දී අපි එක් වෙමුයි කියා දෙදෙනාම කඩුවෙන් ගෙල කපාගෙන මිය යති බමුණා මේ කරුණු අසා දේවියට දන්වයි. දේවිය මේ අයුරින්ම උදාහරණ කිහිපයක් රජුගෙන් විමසයි. මල්ලිකා බිසව- රජතුමනි, 1. වජිරී කුමරිය ඔබට ප්‍රියද? ඇය මරණයට සම වෙනසකට පත්වීමෙන් ඔබට දුකක් හටගනීද? 2. වාසවඛත්තියා බිසව ඔබට ප්‍රියද? ඇය මරණයට සම වෙනසකට පත්වීමෙන් ඔබට දුකක් හටගනීද? 3. විඩූඩභ සේනාපති ඔබට ප්‍රියද? ඔහු මරණයට සම වෙනසකට පත්වීමෙන් ඔබට දුකක් හටගනීද? 4. මාව ඔබට ප්‍රියද? මම මරණයට සම වෙනසකට පත්වීමෙන් ඔබට දුකක් හටගනීද? 5. කාසි කෝසල ජනපදවාසීන් ඔබට ප්‍රියද? ඔවුන් මරණයට සම වෙනසකට පත්වීමෙන් ඔබට දුකක් හටගනීද? කොසොල් රජු- ඇය/ ඔහු/ ඔබ/ ඔවුන්/ මරණයට සම වෙනසකට පත්වීමෙන් මගේ දිවිය පවා නැති විය හැකිය. සෝකය පරිදේව දුක්ඛ දෝමනස්ස උපායාස හටගනී. මල්ලිකා බිසව- රජතුමනි, මේ කරුණ නිසාම. බුදුරදුන් ප්‍රියයන් නිසා සෝකය පරිදේව දුක්ඛ දෝමනස්ස උපායාස හටගන්නා බව කියා ඇත. කොසොල් රජු- එසේය මල්ලිකාවෙනි. ආශ්චර්යකි. බුදුරදුන් ප්‍රඥාවෙන් විනිවිද ගොස් මෙසේ දකිනා බව මට සිතේ රජු හුනස්නෙන් නැගිට ජේතවනාරාමයට දෙසට හැරී දොහොත් මුදුනේ තබා තෙවරක් නමස්කාරය පාඨය කියා බුදුරදුන්ට වන්දනා කරයි